Pesten
Een veilige school voor iedereen
Pesten is gewoon
We zeggen niet dat we pestgedrag maar moeten accepteren. Integendeel! Maar het is wel belangrijk in te zien dat pesten voortkomt uit heel gewone psychologische en groepsdynamische processen. Het is niet iets uitzonderlijks. Bekend is bijvoorbeeld het ‘zondebokmechanisme’, de natuurlijke neiging om de oorzaak of oplossing (deels) bij het slachtoffer te leggen: “Hij doet ook wel een beetje vreemd” of “Zij moet eigenlijk wat weerbaarder worden”.
De waarheid op tafel?
Een valkuil bij pestproblemen is dat we precies willen weten wat er is gebeurd. Maar vaak krijgen we dat niet goed boven tafel. Het wordt een welles-nietes gesprek. Misschien gaat u extra observeren om het zeker te weten. Maar hoe slimmer de pesters zijn, hoe meer het pestgedrag zich aan uw zicht onttrekt.
Ontkennen
Worden pesters beschuldigd of gestraft, dan blijft er bij hen vaak een gevoel hangen dat ze onrechtvaardig behandeld zijn. Dat komt omdat ze als het ware hun ‘instinct’ volgen. Soms hebben ze echt niet door wat ze hun slachtoffer aandoen. Ze zullen dan ook vaak ontkennen en bagatelliseren.
Positief werken aan een oplossing
In de video “Pesten – ik wil dat het ophoudt” wordt de engelse No-Blame aanpak getoond. Hierin wordt met een goed geselecteerd groepje kinderen gesproken over het pestprobleem. Niet om de schuldige aan te wijzen, maar om de kinderen te activeren de situatie veiliger te maken. Zij worden gestimuleerd om hun verantwoordelijkheid te nemen door heel concrete afspraken te maken: “Wat kan jij doen om de situatie te verbeteren?” Het werkt alleen als de begeleidende leerkracht veel positieve feedback geeft.
Preventie
Sol krijgt te maken met allerlei vragen, van ernstige pestproblemen tot het preventief werken aan een veilig klimaat. Enkele vragen in de afgelopen jaren:
Een kind wordt door de anderen uitgesloten. Wat kan ik daaraan doen? Ik wil voorkomen dat het verergert.
We hebben een hardnekkig pestprobleem, waaraan we al veel hebben gedaan. Maar telkens steekt het weer de kop op. Help ons dit nu eens grondig aan te pakken.
Ik heb kinderen in de klas, die zich niet helemaal veilig voelen. Vooral bij gym en op het speelplein. Wat kan ik daaraan doen?
Kun je ons helpen bij het opzetten van een pestprotocol? De ouders hameren erop dat we hier nu echt iets aan doen.
Een ouder belt ten einde raad naar Sol. Haar kind wordt gepest, maar de school luistert niet echt. Ze vraagt of wij kunnen helpen.
Onze situatie is anders.
Natuurlijk is elke situatie anders. De kinderen verschillen, de groepen verschillen, maar ook de leerkrachten zijn niet gelijk. Niet iedereen kan dezelfde aanpak hanteren. Wat bij de een uitstekend werkt, blijkt bij een ander niet aan te slaan. Daarom is het goed om niet meteen het eerste het beste ‘kant-en-klare’ product uit de kast te trekken. Bovendien is er zo véél! Als je op internet gaat zoeken, zie je al gauw door de bomen het bos niet meer (zie onze website voor een selectie van enkele goede sites).
De identiteitsbegeleiders van Sol helpen u om zicht te krijgen op enkele fundamentele inzichten en mogelijkheden. Van een heel praktische aanpak tot een samenhangend beleid. Enkele voorbeelden van onze begeleiding:
Een veilige school voor iedereen: een samenhangend antipestbeleid op de basisschool (zie bovenstaand figuur). Geen eenmalig project, maar visie, competentie en inzet in samenhang. Van bewustwording tot beleid, van pestprotocol tot preventie. Met een werkgroep of het managementteam wordt de praktijk op school in kaart gebracht, het beleid in samenhang beschreven en de prioriteiten met het team besproken.
Positief omgaan met pesten (No Blame). Besproken wordt de invloed van straffen, de alternatieve no-blame aanpak, en we coachen de leerkracht die hiermee aan de slag gaat.
Wat is de invloed van mijn gedrag als leerkracht? Bij deze aanpak staat het leerkrachtgedrag centraal. C&SCO betekent: Conflicthantering en Sociale Competentie in het Onderwijs. Het is geen project met kant-en-klare lessen, maar een manier om je eigen inzicht en gedrag te ontwikkelen. In kleine groepen (actieleergroepen) ga je experimenteren met je leerkrachtgedrag. Je bepaalt je eigen leerweg.
Groepsvorming. Bij pesten gaat het om groepsdynamische processen. Daarom is het belangrijk om van meet af aan de groepsvorming te observeren en te stimuleren. Welke fases kun je onderscheiden in de eerste schoolweken? Welke spelletjes, lessen, prentenboeken stimuleren de saamhorigheid? Wat kun je doen, en wat kun je beter niet doen, als de groep een ‘moeilijke groep’ dreigt te worden?
Sol helpt u de aanpak te kiezen die bij u en uw school past. Wij begeleiden u en/of uw team bij de invoering van de gekozen aanpak en zorgen voor een inhoudelijke evaluatie. Om u goed van dienst te zijn willen we met u de kwaliteitscyclus volgen. Uiteraard maken we een begeleidingsvoorstel op maat.
Enkele waardevolle websites rond pesten:
http://leerlingzorgpo.kennisnet.nl/deskundigen