Echtscheiding
Wat kunnen wij als school doen om kinderen van wie de ouders scheiden te helpen?
Iedere leerkracht wil graag dat alle leerlingen met plezier naar school komen. Het is ook een belangrijke voorwaarde om te leren dat leerlingen goed in hun vel zitten en zich fysiek en psychisch veilig voelen op school. Wanneer de ouders van een kind gaan scheiden dan gebeurt er vaak zoveel in het 'gewone' leven van het kind dat ook het leren en plezier op school onder druk komen te staan. Scheiden is een veel groter verlies voor een kind dan vaak wordt gedacht. Iedere school moet zich dan de vraag stellen: 'Wat kunnen wij op school doen om dit kind te helpen?' In een tweetal bijeenkomsten kan een team antwoord geven op deze vraag door ondermeer stil te staan bij:
wat een kind allemaal verliest
hoe het proces van verliesverwerking in elkaar zit
wat de leerkracht en de school kunnen doen
hoe alles wat moet gebeuren kan worden opgenomen in een protocol
Enkele voorbeelden:
Een kind verliest veel:
De normale gezinsstructuur. Een kind vindt niet meer zijn beide ouders thuis als het uit school komt of naar bed gaat. Een kind heeft nu soms twee 'thuizen'.
Financiële middelen. Het inkomen van de verzorgende ouder wordt vaak minder, waardoor een kind soms niet meer naar de sportclub kan of naar verjaardagen.
Allerlei contacten. Contacten met familieleden en vriendjes worden vaak minder of anders vanwege de veranderde woon- en gezinssituatie.
Vertrouwen in volwassenen. Het vertrouwen in volwassenen vaak sterk verminderd, omdat de belangrijkste volwassenen voor het kind, papa en mama, niet meer in staat zijn om samen de vertrouwde thuissituatie te bieden aan het kind.
Het verwerken van een scheiding is te vergelijken met een rouwproces. Om op een goede manier met al het verlies om te gaan moet een kind vier taken volbrengen:
De realiteit onder ogen zien: het aanvaarden van de werkelijkheid van verlies. Veel kinderen doen alsof de scheiding niet voor altijd is. Ze blijven vaak heel lang stilletjes hopen dat papa en mama weer bij elkaar komen.
De pijn ervaren van het verlies. Het ervaren van pijn en verdriet is noodzakelijk om te ervaren dat de scheiding echt waar is. Als verdriet niet weggestopt maar benoemd wordt dan kan het stromen en een uitweg vinden om langzaam te helen.
Het
zich aanpassen aan de veranderde situatie. Voordat een kind zich echt gaat
aanpassen aan de situatie waarin papa en mama niet meer samenwonen moet het
natuurlijk eerst deze nieuwe situatie geaccepteerd hebben.
De emotionele energie weer gaan steken in de toekomst. Kinderen van gescheiden ouders moeten weer vertrouwen krijgen in volwassenen, in hun relaties en in hun toekomst.
Reacties
op school
Een
ingrijpend verlies, zoals een scheiding van ouders, zal op school zichtbaar
worden. Dat kan ook niet anders, want een kind brengt het grootste deel van de
dag door op school. Wanneer er onvoldoende aandacht is voor het proces van
verliesverwerking dan kunnen er zich allerlei problemen voordoen:
Leerproblemen:
een kind snapt ineens de rekensommen niet meer of dwaalt met zijn gedachten
af tijdens de leesles.
Gedragsproblemen:
een kind maakt ineens veel ruzie met klasgenootjes of is veel drukker of
juist veel stiller dan anders.
Emotionele
problemen: een kind huilt vaker dan vroeger of is sneller boos.
Sociale
problemen: een kind voelt zich door de scheiding een uitzondering in de
groep en trekt zich terug.
Fysieke
problemen: een kind kan bijvoorbeeld erg moe zijn of slecht eten.
Enkele
tips voor de leerkracht
Als leerkracht kun je veel betekenen voor een kind waarvan de ouders scheiden. Niet door de situatie voor hem of haar op te lossen, maar wel door er op school rekening mee te houden. Dat kan bijvoorbeeld door:
Een
tijd wat lagere eisen te stellen door bijvoorbeeld wat minder rekensommen op
te geven. Een kind kan zich vaak niet zo lang concentreren.
Goed
letten op de signalen die je opmerkt bij een kind, bijvoorbeeld dat het
ongeduldig is of gauw boos. En deze signalen dan ook te benoemen, dus
bespreekbaar te maken, zodat een kind denkt: 'Oh, gelukkig de juf of meester
begrijpt me en houdt er rekening mee.'
Verifiëren
of problemen bij het kind
verband houden met het verwerken van de echtscheiding.
Extra
oog te houden voor de bijzondere dagen die moeilijk zijn voor een kind,
zoals vader- en moederdag of de vakantietijd. Hoe wordt die ingevuld?
Boekjes (laten) lezen over omgaan met verliessituaties zodat de kinderen vertrouwd worden met dit onderwerp op een niet bedreigende manier.
Denk
af en toe na over je grenzen en rollen als persoon en leerkracht? Waar ligt
voor jou de grens tussen de rol als leerkracht en de valkuil om als
hulpverlener of 'redder' naar een kind toe op te treden?
Neem
contact op met uw identiteitsbegeleider wanneer ook u ervoor wilt zorgen dat er
op school de juiste aandacht is voor echtscheiding.